Je agenda stroomt vol, je hoofd zit ook vol en zelfs in het weekend voel je geen echte rust meer. Je merkt dat kleine dingen je sneller raken. Een mailtje kan ineens voelen als een enorme druk. Toch blijf je gaan. Want ja, iedereen heeft weleens stress… toch?
Maar wanneer ben je overspannen? En hoe weet je of jouw klachten nog “gewoon drukte” zijn of dat er meer aan de hand is? Hier lees je wat overspannen precies is, hoe je overspanning kunt herkennen en wat je kunt doen als je overspannen bent. Ook zoomen we in op wat dit betekent voor jouw collega’s en organisatie.
De Vitaliteitskalender van 2026 ligt voor je klaar!
Ik wil de kalender ontvangen
Meer dan 5.000 bedrijven hebben hem al aangevraagd
Meer dan 1.000 bedrijven hebben zich al ingeschreven
Wat is overspannen?
Wat is overspannen eigenlijk? Overspannenheid ontstaat wanneer je langere tijd te veel stress ervaart zonder voldoende herstelmomenten. Je lichaam staat continu “aan” en krijgt geen ruimte om te herstellen. Daardoor raken je energie en mentale reserves op. Een beetje spanning hoort bij het leven.
Een nieuwe baan, een belangrijke presentatie of zelfs een zwangerschap kan tijdelijk extra spanning geven. Dat is niet erg, zolang je daarna weer oplaadt. Maar wanneer stress zich opstapelt en chronische stress wordt, kan dat leiden tot overspanning.
Bij overspannenheid heb je het gevoel dat je de controle verliest. Je merkt dat wat eerst goed ging, nu moeite kost. Je wordt sneller boos, voelt angst of sombere gevoelens en je kunt minder hebben dan normaal.
Overspannen raken gebeurt meestal niet van de ene op de andere dag. Het is het gevolg van meerdere factoren die langere tijd druk geven, bijvoorbeeld werkdruk, relatieproblemen of financiële problemen. Twijfel je of je misschien overspannen of overwerkt bent? Lees dan ook ons artikel: Wanneer ben je overwerkt?
Wanneer ben je overwerkt?
Je bent overwerkt wanneer jij meer draagt dan dat jij kan. Hoeveel werk iemand aan kan is, verschilt per persoon, sector en functie. Het komt erop neer dat als jij structureel te veel werk doet, jouw reserves sneller leeggaan dan dat deze kunnen worden bijgevuld.
Het kan erg lastig zijn om te herkennen dat je overwerkt bent. Zeker doordat dit een geleidelijk proces is. Je hebt namelijk in het begin nog wel voldoende reserves. Langzaam maar zeker raken deze uiteindelijk leeg doordat jij je meer inspant dan ontspant: je doet te veel en rust te weinig.
Zodra je dit merkt, moet je eigenlijk meteen aan de bel trekken. Doe je hier namelijk niks mee, dan kan dit overgaan in een burn out. Je hebt hier ongetwijfeld wel vaker van gehoord, maar je denkt toch al snel: ‘Zoiets overkomt mij toch niet? Ik voel me nog prima!’ En hoewel je van overwerkt zijn inderdaad nog relatief makkelijk kan herstellen, wordt dat bij een burn out een heel ander geval.
Wanneer ben je overspannen? Zo herken je het
De vraag “wanneer ben je overspannen” is logisch. Veel mensen twijfelen: ben ik gewoon moe of speelt er iets ernstigers? Je bent overspannen wanneer klachten langer aanhouden en steeds meer invloed krijgen op je werk, privéleven en gezondheid. Denk aan klachten die wekenlang aanwezig zijn en niet vanzelf verdwijnen.
Symptomen van overspannenheid zijn onder andere:
Erg moe zijn, zelfs na een nacht slapen
Een gejaagd gevoel en niet kunnen ontspannen
Concentratieproblemen en vergeetachtigheid
Angst, paniek of het gevoel alles te moeten controleren
Snel boos of emotioneel zijn
Psychische klachten zoals somberheid of lichte depressie
Daarnaast komen lichamelijke klachten vaak voor, zoals hoofdpijn, buikpijn, rugpijn, een stijve nek, hartkloppingen of andere spanningsklachten. Het verschil met een burn-out zit vooral in de ernst en duur. Bij overspannenheid kun je vaak nog blijven werken, al kost het veel energie. Bij een burn-out is er meestal sprake van diepe uitputting en lukt werken vaak niet meer.
Overspanning herkennen begint bij eerlijk kijken naar je eigen signalen. Hoe langer je klachten negeert, hoe groter het risico dat ze verergeren en uiteindelijk leiden tot een burn-out. Actief werken aan een goede balans tussen werk en privé is daarom cruciaal.
Oorzaken van overspannenheid op de werkvloer
Overspannenheid heeft vaak een combinatie van oorzaken. Werk speelt hierin regelmatig een grote rol.
Denk aan:
- Hoge werkdruk en weinig steun van je werkgever
- Onzekerheid over je functie
- Conflicten met een leidinggevende
- Te weinig herstelmomenten
- Het gevoel dat je altijd moet presteren
Stress op het werk kan zich opstapelen. Zeker wanneer je blijft werken terwijl je eigenlijk al over je grens bent gegaan. Binnen organisaties is het daarom belangrijk om werkdruk bespreekbaar te maken.
Een goede eerste stap is bijvoorbeeld de Workshop Anti-Stress op de Werkvloer. Ook preventieve monitoring helpt om signalen vroegtijdig op te vangen, bijvoorbeeld via een Preventief Medisch Onderzoek (PMO) of een Health Check.
Wat kun je doen als je overspannen bent?
Wanneer je merkt dat je overspannen bent, is het belangrijk om in actie te komen. Wacht niet tot je ernstig ziek thuis zit.
Praat erover
Bespreken met je leidinggevende of werkgever is spannend, maar noodzakelijk.
Vraag hulp
Je huisarts kan beoordelen hoe ernstig je klachten zijn en eventueel doorverwijzen naar een psycholoog.
Zorg voor herstelmomenten
Herstel vraagt rust, structuur en een gezonde levensstijl. Binnen organisaties kan het helpen om samen stil te staan bij werkdruk, bijvoorbeeld met de Workshop van Werkdruk naar Werkgeluk.
Werk aan balans
Veel overspannenheid ontstaat door een verstoorde balans tussen werk en privé. De Workshop Werk Privé Balans helpt teams om grenzen te herkennen en beter te bewaken. Soms is extra begeleiding nodig. In dat geval kan Aan de Slag met een Burn-out Coach een passende stap zijn om terugval te voorkomen en gericht te werken aan herstel.
Wanneer naar de huisarts of psycholoog?
Blijven je klachten langer aanhouden of nemen ze toe? Dan is het verstandig om je huisarts te raadplegen.Ook kan de bedrijfsarts betrokken worden als je klachten werkgerelateerd zijn.
Organisaties die structureel aandacht besteden aan vitaliteit, bijvoorbeeld via een Preventief Medisch Onderzoek (PMO) of een Health Check, signaleren dit soort klachten vaak eerder. Hoe eerder je erbij bent, hoe groter de kans op sneller herstel.
Overspannenheid bespreekbaar maken in je organisatie
Voor leidinggevenden en werkgevers is het belangrijk om signalen te herkennen. Creëer daarom een cultuur waarin stress en overspannenheid normaal besproken kunnen worden.
Preventieve interventies zoals de helpen om dit structureel aan te pakken. Door daarnaast aandacht te besteden aan balans, verklein je de kans op langdurig verzuim.
Meer weten?
Heb je zelf te maken met overspannenheid, overwerkt zijn of een burn-out? Of wil je dit voor je werknemers voorkomen? Neem contact met ons op voor meer informatie.
